Qeimoy

In eerdere blogs heb ik wel eens laten blijken dat ik veel in spreekwoordelijke vijvers heb rondgezwommen met (voor mij) een hoop vreemde eenden. Wat zij ongetwijfeld op hun beurt van mij vonden. Er was een mismatch. Ik heb me geregeld onbegrepen gevoeld, vooral als mensen me als dom bestempelden, simpelweg omdat zíj niet konden bevatten waarover ik nadacht. Mijn redenaties zijn niet standaard. Volgen niet de geijkte paden en blijven niet binnen de lijntjes. Dat betekent dat ik bij het uitdagen van mijn eigen brein óók nodig heb dat mijn toehoorder zijn of haar brein wil ‘oprekken’. Maar je raadt het vast: dat gebeurt meer niet dan wel. Mensen zijn gewoontedieren, willen niet buiten de groep vallen. Willen vasthouden aan wat ze kennen. Iets met evolutie en veiligheid. Waarschuwing daarom bij het verder lezen: een open geest is handig. Net als mijn kunst is dit blog ongetwijfeld niet voor iedereen. 😁

Nu ik me onderdompel in een wereld met veel creatieven, gebeurt het iets vaker dat ik gesprekken voer waarbij ik een gesprekspartner tref die net als ik er juist plezier aan beleeft om bekende wegen te verlaten en vrij(er) te redeneren. Hypothesen te verkennen. Al vragend en onderzoekend op zoek te gaan naar wat we nog NIET kennen in plaats van te blijven echoën wat we ergens gehoord hebben en voor waar aannemen. En ja, daarmee het risico nemend dat we iets geks zeggen of op een dood spoor komen en terug naar af moeten.

Zo had ik onlangs een interessant gesprek met enkele creatieve collega’s, waarbij het CERN instituut in Genève aan bod kwam. CERN is een organisatie die onderzoek doet naar elementaire deeltjes. Je hebt vast wel eens gehoord van de deeltjesversneller: een grote tunnel diep in de grond, waarbij met gigantische machines de allerkleinste deeltjes met elkaar in botsing worden gebracht. De effecten daarvan worden onderzocht.

Jaren geleden heb ik CERN bezocht. (Zie afbeelding: ik trots bij het misschien wel bekendste onderdeel van CERN). Ik vind het niet alleen fascinerend wát er onderzocht wordt, maar ook dát er onderzocht wordt. Er bestaat dus een hele wereld van mensen die nieuwsgierig zijn naar wat we nog níet kennen en zelfs bereid zijn daar een fikse smak geld en tijd in te investeren! Omdat ze weten dat er veel is dat we nog niet weten. En stapje voor stapje dat onbekende terrein willen betreden. Goh… : nieuws-gierig zijn dus.

Daarom val ik ook van mijn stoel van verbazing als mensen mijn (of anderen hun) vrije redeneringen direct verwerpen met het argument ‘dat is niet wetenschappelijk aangetoond’, gevolgd door ‘dús het is niet mogelijk’. En juist in dat laatste stuk schuilt voor mij de totale nonsens om daarmee iets van tafel te vegen. Wat denk je dan dat het bestáánsrecht van wetenschap is? Precies: het onderzoeken wat we nog níet weten, zodát we het gaan weten! Tadaaa!

Boeiend ook, het woord waar-nemen. Alleen wat onze zintuigen kunnen oppikken, dus waarnemen, vinden we ‘echt’. Ofwel ‘waar’. Terwijl we bijvoorbeeld inmiddels weten dat allerlei dieren iets kunnen zien, ruiken, horen, proeven, voelen, dat wij helemaal niet ervaren. Denk aan vogels die uv-stralen kunnen zien. Kunnen wij niet. Maar het bestaat wel, kwamen we achter. Hebben we met allerhande dingen die we wél kenden en konden stapsgewijs uitge-eh-vogeld. Moesten we eerst ontdekken, met hulpmiddelen, dat uv-stralen bestaan. (Enter zonnebrandcrème). En dan erachter komen dat vogels ze heel gewoon kunnen zien. Sja.

Voor mij wijst dat er ook op dat we ons kunnen afvragen wat er dan nog allemaal meer is dat we niet hebben uitgevogeld. Dat kan zomaar nog veel meer zijn dan wat we wél weten. Who knows! Dat weten we pas als we erachter komen, niewaar. Of klink ik nu heel Cruijffs? Blijf lezen. Hou vol. 😆

In die magische wereld die we (nog) niet kennen is in potentie álles mogelijk. Álle ingrediënten voor wat je kunt bedenken bestaan al. Aan die hele aardbol waar we met z’n allen ronddwarrelen, en zelfs aan het hele universum, gaan wij niet één elementje toevoegen. Helemaal niks. (Tenzij het tegendeel bewezen wordt, haha). Dat brengt me terug bij het gesprek met één van mijn mede-creatieven van laatst. Hij ging niet in die redenering mee. Zijn argument was dat mensen dingen uitvinden. Dat iets eerst nog niet bestond en ná de uitvinding door mensen wel. Ik zie dat wezenlijk anders. Mensen ont-dekken hooguit iets. Komen erachter hoe iets werkt, of wat er gebeurt als je X, Y of Z doet. Maar alle ingrediënten voor de ontdekking bestaan al. Dat wat door mensen uitgevonden wordt is er dus in potentie al. Wordt eigenlijk alleen ‘gevonden’. Wij creëren in de kern niets nieuws, wij combineren alleen. Of ontrafelen juist, zoals bij de botsende deeltjes in de deeltjesversneller. En daarmee ontdekken we iets dat we nog niet kenden of wisten. Wisten dat het kon. Of dat het bestond. En wordt de nieuwe kennis – na een heel proces om zoveel mogelijk twijfels weg te nemen – voor waar aangenomen en gaat behoren tot (grotendeels) geaccepteerde wetenschappelijk aangetoonde inzichten. Dat is meteen ook de reden waarom lang gekoesterde wetenschappelijke waarheden soms alsnog overhoop worden gegooid. Er wordt iets nieuws ont-dekt dat de eerdere bevindingen op losse schroeven zet. Dat is voor mij allerminst een diskwalificatie van wetenschap, maar dwingt wel tot een mate van bescheidenheid en zelfreflectie bij het bedrijven ervan. Elke bevinding is immers een stap die best eens kan leiden tot een volgende nieuwe bevinding.

Bruce Lee wist dat toen hij zei: ‘A wise man can learn more from a foolish question than a fool can learn from a wise answer.‘

En ietsje eerder kwam Socrates al met de woorden ‘The only true wisdom is in knowing you know nothing’. 

Dus wie weet is all of the above helemaal niet waar.

Al schrijvende dacht ik: de sceptische en behoudende lezer zal misschien toevoegen “curiosity killed the cat”. En toen werd ik juist nieuwsgierig (en ik houd van levende katten). En kwam ik erachter dat dat gezegde nog een tweede deel had. En dat het gebruik van dat gezegde helemaal niet meer lijkt op hoe het ooit ontstaan is. Uit een Shakespeare toneelstuk …. Weet ik weer iets nieuws. Voorlopig. Als het waar is wat ik gegoogled heb. Brainfreeze. Koffie… of juist niet. 😉